Şili’de Tarihi Bir Ağaç Altında Bulunan Mantar Türleri İklim Değişikliğiyle Savaşta Yeni Umut Olabilir

Şili’nin Kıyı Sıradağları’nda bulunan ve 2400 yaşındaki “Büyükbaba Alerce” adıyla bilinen dev bir Patagonya karaçamının (Fitzroya cupressoides) köklerinde yapılan yeni bir araştırma, bilim dünyasını heyecanlandıran bir keşif sundu. Biodiversity and Conservation dergisinde yayımlanan uluslararası çalışmada, bu tarihi ağacın altında yer alan 361 farklı mantar türü, ağacın “ikinci genomu” olarak tanımlandı.

Araştırmacılar, bu sistemin çok katmanlı yeraltı mantar ağının, ağacın hayatta kalmasına nasıl katkıda bulunduğunu gözler önüne serdi. “Büyükbaba Alerce”nin köklerinde, ormanın geri kalanından 2,25 kat daha zengin bir mantar popülasyonu tespit edildi. Bu mikorizal mantarlar, ağaca su ve besin sağlamanın yanı sıra, çevresel değişimlere uyum sağlama konusunda aktif bir genetik kütüphane işlevi görüyor.

İklim değişikliğiyle mücadelede bu keşfin büyük önemi var. Alerce ormanları, dünyanın en yavaş büyüyen ve en çok karbon depolayan ekosistemlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Mantar ağları, yılda yaklaşık 1 milyar ton karbonu atmosferden çekerek toprağın derinliklerine hapsediyor. Uzmanlar, 2100 yılına kadar bölgedeki sıcaklıkların 4°C artması ve yağışların %50 azalmasının beklenmesiyle, bu mantar ağlarının ağaçların hayatta kalmasında kritik bir rol oynayabileceğini ifade ediyor.

Araştırmanın lideri “Çevrenin Nobel’i” olarak bilinen Tyler Ödülü sahibi Toby Kiers ve SPUN (Yeraltı Ağlarını Koruma Derneği) ekibi, bin yıllık bir ağacın kesilmesinin yalnızca odun kaybı değil; aynı zamanda yüzyıllar süren bir yaşam ağının tahrip edilmesi anlamına geldiğinin altını çiziyor. “Bin yıllık bir ağacı kesmek, diğer türler üzerindeki yıkıcı etkileri bakımından küçük bir ağacı kesmekten çok daha büyük sonuçlar doğurur” diyorlar.

Ancak Alerce ağaçları günümüzde ciddi tehditlerle karşı karşıya. Ormanın yakınından geçmesi planlanan bir yol projesi, yangın riskini artırmakta ve turist baskısını beraberinde getirmekte. 1970’lerde kesilen 3.622 yaşındaki bir Alerce’nin hatırlatılmasıyla uzmanlar, doğanın binlerce yılda oluşturduğu ekosistemlerin birkaç saatte yok edilebileceği konusunda dünya genelinde uyarılarda bulunuyor.