Çocuklara ilişkin tartışmalı teklif Adalet Komisyonu’nda: Ağır suçlarda ceza sistemi değişiyor
TBMM Adalet Komisyonu’nda çocuklara yönelik ceza ve koruma düzenlemelerini içeren kanun teklifinin görüşmelerine dün başlandı. AKP İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut ile Antalya Milletvekili Mustafa Köse’nin yanı sıra 98 milletvekilinin imzasını taşıyan yasa teklifi, 7 farklı kanunda değişiklik öngörüyor. Teklif; ceza hukuku, infaz sistemi, aile yükümlülükleri, koruyucu tedbirler ve rehabilitasyon süreçlerine ilişkin kapsamlı düzenlemeler içeriyor. Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel, teklifin görüşmelerini açarken çocuk adalet sisteminin yalnızca suç işleyen çocuklara uygulanacak yaptırımlardan ibaret olmadığını belirterek, asıl amacın çocukları suç işlenmeden önce korumak olduğunu söyledi. Yüksel, çocukların sosyal ve bireysel koşullarını dikkate alan, rehabilitasyonu esas alan bir sistem hedeflediklerini ifade etti. Yüksel, son yıllarda dünyada ve Türkiye’de çocukların karıştığı şiddet olaylarının arttığını, suç örgütlerinin çocukları hukuki koruma mekanizmalarından yararlanarak suçta kullandığını savundu. “Çocuğun eline kalem yerine silah, kitap yerine bıçak tutuşturmaya çalışan anlayışa karşı sessiz kalamayız” diyen Yüksel, caydırıcılığı artıracak düzenlemelerin ortak sorumluluk olduğunu söyledi.
‘SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK’ İFADESİ DEĞİŞİYOR
Komisyon Başkanı, teklif kapsamında Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesinde değişiklik yapılacağını belirterek yaş küçüklüğüne bağlı ceza indirimlerinin ağır suçlarda yeniden düzenleneceğini anlattı. Buna göre, 15-18 yaş grubunda hâkime belirli suçlarda yaş indirimi uygulamama yetkisi tanınırken, 12-15 yaş grubunda da üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanabilmesi mümkün olacak. Böylece çocukları suçta kullanan örgütlerin mevcut ceza sisteminden yararlanmasının önüne geçilmesinin amaçlandığı ifade edildi. Teklifle ayrıca, ateşli silahını gerekli önlemleri almadan bulundurarak çocuğun erişimine neden olan kişilere yeni bir suç tanımı getiriliyor. Bıçak ve benzeri kesici aletlerin çocuklara satılması ve çocuklar tarafından taşınması yasaklanırken, aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ihmal ederek çocuğun ağır suç işlemesine neden olanlara verilecek cezalar da artırılıyor. Düzenleme, infaz sisteminde de değişiklik öngörüyor. Çocuk hükümlüler için uzman değerlendirmesine dayalı yeni bir infaz modeli oluşturulurken, eğitim, psikolojik destek ve rehabilitasyon süreçlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca “suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması planlanıyor.
‘YANGINDAN MAL MI KAÇIRIYORSUNUZ?’
Komisyonun açılışında ise usul tartışması yaşandı. Yeni Yol Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin, teklif sahiplerine söz verilmeden önce usul hakkında konuşmak istedi. Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel’in önce teklif sahibine söz vereceğini açıklaması üzerine Şahin, bunun İçtüzük’e aykırı olduğunu savundu. Şahin, “Usul konuşulmadan esasa geçilmez. Yangından mal mı kaçırıyorsunuz?” sözleriyle Başkan Yüksel’e tepki gösterdi. Başkan ise teklif sahiplerinin sunumunun ardından usul tartışmasına geçileceğini belirterek görüşmeleri sürdürdü.
‘DÜZENLEME CEZA HUKUKUYLA SINIRLI DEĞİL’
Teklifin ilk imza sahiplerinden AKP İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut da teklifin yalnızca cezaları artıran bir düzenleme olmadığını savundu. Durgut, aile desteği, bağımlılıkla mücadele, sosyal inceleme raporları, dijital riskler, rehabilitasyon ve kurumlar arası koordinasyonu kapsayan bütüncül bir çocuk adaleti sistemi oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Teklif hazırlanırken Meclis Araştırma Komisyonu kapsamında 20 toplantı yapıldığını, 8 saha ziyareti gerçekleştirildiğini anlatan Durgut; 610 çocuk, 765 çocuk hâkimi ve savcısı ile 1.306 meslek elemanının görüşlerinin alındığını belirtti. Bu çalışmaların teklifin bilimsel altyapısını oluşturduğunu ifade etti.
ATA EMRE AKMAN DAVASINI ÖRNEK GÖSTERDİ
Durgut, konuşmasında 2024 yılında Balıkesir’de öldürülen üniversite öğrencisi Ata Emre Akman davasını örnek gösterdi. Mahkemenin gerekçeli kararında mevcut yasal düzenlemelerin toplumdaki adalet beklentisini karşılamadığı yönünde değerlendirmeler bulunduğunu aktaran Durgut, teklifin bu ihtiyaçlar doğrultusunda hazırlandığını savundu. 15 yaşını doldurmuş çocukların işlediği suçların tekerrüre esas alınmasına ilişkin düzenlemeyi de savunan Durgut, bunun daha ağır cezalandırma amacı taşımadığını, tekrar suç işleme riskini azaltmayı hedeflediğini söyledi. Araştırma Komisyonu başkanı olduğu dönemde cezaevindeki çocuklardan çok sayıda mektup aldığını belirten Durgut, bazı çocukların “cezasızlık algısının” daha fazla suça sürüklenmelerine neden olduğunu anlattı.
‘ÇOCUKLARA BIÇAK SATIŞI YASAKLANACAK’
Teklifle birlikte mutfak bıçağı, satır ve benzeri kesici-delici aletlerin çocuklara satışı ve internet üzerinden temini de yasak kapsamına alınıyor. Durgut, son yıllarda çocukların karıştığı ağır yaralama ve cinayet olaylarında bu tür aletlerin sıkça kullanıldığına dikkat çekerek, düzenlemenin önleyici bir halk sağlığı yaklaşımı taşıdığını söyledi. Mesleği gereği bu aletleri kullanmak zorunda olan kişilerin ise düzenlemeden istisna tutulacağını ifade etti.
