Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerginlikler ve iklim koşulları, emtia borsalarında, özellikle de tarımsal ürünlerde keskin fiyat değişimlerine yol açıyor. Karadeniz bölgesinden Hürmüz Boğazı’na ve Kızıldeniz’in güneyine kadar uzanan, tahıl ticaret yollarını sekteye uğratan silahlı çatışmalar, Avrupa ile ABD’yi vuran aşırı sıcak hava dalgaları ve kritik tarım alanlarında yükselen El Nino riskleri, küresel gıda enflasyonu tehlikesini yeniden gün yüzüne çıkardı.
ABD’DE KURAKLIK ALARMI
Enerji ve gübre fiyatlarındaki artışlar soya fasulyesi fiyatlarındaki hızlı yükselişi desteklerken, ABD’nin tarım merkezlerindeki kuraklık da arz endişelerini beslemeye devam ediyor. Söz konusu kurak hava şartlarının soya fasulyesindeki verim potansiyelini ciddi oranda düşürebileceği öngörülüyor. Soya fasulyesinin ağustos ayı içerisinde kabuk oluşumu ve kabuk dolumu evresine geçecek olması sebebiyle, bu dönemde yaşanacak iklim koşullarının küresel çaplı nihai üretimi büyük oranda belirleyeceği tahmin ediliyor.
Yaşanan bu gelişmelerin ışığında, Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören soya fasulyesinin kile başına fiyatı 12,49 dolara ulaşarak Mayıs 2024 tarihinden bu yana kaydedilen en yüksek değere çıktı. Soya fasulyesi fiyatları, Mayıs 2024 döneminde 12,58 dolar seviyesini test etmişti. Güncel verilere göre, soya fasulyesinin kile başına fiyatında 2025 yılının sonuna kıyasla yüzde 18,9 oranında bir artış gerçekleşti.
ÇİN ABD’DEN SOYA FASULYESİ ALIYOR
Anadolu Ajansı (AA) muhabirine değerlendirmelerde bulunan vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, fiyatlardaki bu tırmanışın tek bir sebebe bağlanamayacağının altını çizdi.
Yükselişteki temel faktörlerden birinin dünyanın en büyük soya fasulyesi ithalatçısı olan Çin’in gerçekleştirdiği alımlar olduğunu belirten Ergezen, Çin’in son dönemde ABD’den yeni soya fasulyesi tedarik ettiğini ifade etti. Ergezen’in aktardığı verilere göre, sadece iki hafta içinde ABD’den Çin’e 812 bin tonluk soya fasulyesi satışı yapıldı.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki sıcaklıkların yüksek ve yağışların düzensiz olduğuna dikkat çeken Ergezen, sözlerine şu şekilde devam etti:
“Dünyadaki üreticilere baktığımız zaman birincisi Brezilya sonra ABD geliyor. Brezilya’da El Nino etkisi nedeniyle sıcaklıkların değişken olduğunu görüyoruz. ABD’de bu etki kısmen sınırlı. Fakat bütün bunların bir miktar verim kaybına yani rekoltede düşüşe yol açması bekleniyor. Bu da fiyatlamalara yansıyacak. Brezilya dünyanın en büyük soya fasulyesi üreticilerinden ve El Nino’nun burayı da etkilemesi bekleniyor. El Nino’nun 2027 başına kadar devam etmesi bekleniyor. Eğer güçlü bir El Nino görürsek burada soya fasulyesi rekoltesi beklenildiği gibi azalabilir, hatta beklentilerden fazla olabilir. Bu da soya fasulyesinin önümüzdeki 6 aylık dönemde de fiyatların en azından güçlü kalmasına yol açabilir.”
Bu tablo çerçevesinde soya fasulyesi stoklarının güçlü bir konumda olmadığını vurgulayan Ergezen, talep yönünde de belirgin bir artış yaşandığını kaydetti. Çin’in yoğun alımları ve petrol fiyatlarında yaşanan tırmanışla beraber biyodizel ile biyoyakıt talebinde artış meydana geldiği bilgisi paylaşıldı.
