Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) üye ülkeleri, patojen paylaşım kuralları üzerinde yapılan müzakerelerin süresini uzatma kararı aldı. Bu gelişme, geçtiğimiz yıl kabul edilen pandemi anlaşmasının yürürlüğe girmesiyle ilgili belirsizlikleri artırdı. Görüşmelerin ana konusu, pandemi riski taşıyan patojenlerin ülkeler arasında hızlı bir şekilde paylaşılmasını sağlamak ve buna karşılık olarak aşılar, testler ve tedavilere adil erişimin temin edilmesini hedefleyen bir sistemin oluşturulmasıdır.
“Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı” (PABS) olarak adlandırılan düzenleme, halk sağlığı açısından tehlike oluşturan patojenlere ilişkin veri ve örneklerin paylaşımını düzenlerken, bu verilerle geliştirilen sağlık ürünlerine eşit erişim sağlamayı amaçlamaktadır. PABS üzerinde bir uzlaşma sağlanmadan pandemi anlaşmasının hayata geçmesi mümkün görünmüyor. Söz konusu anlaşma, Covid-19 pandemisinin ardından gelecekteki küresel sağlık krizlerine daha etkin bir şekilde yanıt vermek amacı taşımaktadır. DSÖ, pandemi anlaşmasını Mayıs 2025’te gerçekleştirilen Dünya Sağlık Asamblesi’nde onaylamıştı.
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, müzakerelerde bir ilerleme kaydedildiğini belirtirken sürecin hızlandırılması gerektiğinin altını çizdi. Ghebreyesus, “Bir sonraki pandeminin ‘olup olmayacağı’ değil, ‘ne zaman olacağı’ meselesidir” uyarısında bulundu. Müzakerelerin sonuçları, Mayıs ayı sonunda yapılacak olan Dünya Sağlık Asamblesi’ne sunulacak. Üye ülkelerden, görüşmelerin devam etmesi için onay talep edilecek. Olası bir anlaşmanın en erken 2026’daki özel oturumda veya 2027’deki asamblede yeniden gündeme gelmesi bekleniyor. Geçen yıl ana pandemi anlaşmasını kabul eden üye ülkeler, PABS konusunu ayrı tutmuştu; bu da taraflar arasında patojen paylaşımı ve karşılık olarak sağlanacak faydalar üzerindeki ciddi görüş ayrılıklarının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
