Ekonomist Alaattin Aktaş, son dönemlerde “dolar artsın” diyenlerin yaptığı hesapların eksik olduğunu vurguladı. Yazar, döviz kuru artışlarının ekonomik bir çözüm olarak sunulmasına karşı kritik bir bakış açısı getiriyor. Kurun 55, 65 veya 75 TL’ye çıkması durumunda ihracatın artacağına dair umut verici senaryoların, önemli gerçekleri göz ardı ettiğini belirtiyor.
Aktaş’a göre, döviz kurunun yükselmesiyle birlikte ihracatın otomatik olarak artacağı düşüncesi, iki önemli engelle karşılaştığını ifade ediyor. Bunlar; döviz değer kazandıkça yabancı müşterilerin fiyat indirim talepleri ve Türk sanayisinin üretim süreçlerinde ihtiyaç duyduğu ithal hammadde ve enerji fiyatlarının artmasıyla oluşacak maliyet artışlarıdır.
Reel sektör açısından bakıldığında ise, döviz dengesi alarm veriyor. 2024 Şubat verilerine göre, firma toplam döviz varlığı 184,7 milyar doları aşarken, döviz yükümlülükleri 385 milyar dolara ulaşmış durumda. Net pozisyon açığı ise 200,3 milyar dolar olarak kaydedildi. Bu durum, 2023’ün ikinci yarısında 60 milyar dolara kadar gerileyen açığın, yeniden yükselişe geçtiğini ve 2018 yılındaki tarihi rekor seviyelerine (206,8 milyar dolar) yaklaştığını gösteriyor.
Aktaş, yüksek kur savunucularının matematiksel gerçekleri göz ardı ettiğini belirtiyor. Dolar kurunun yalnızca 1 lira artması halinde, reel sektörün üstündeki yükün 200 milyar lira arttığını vurguluyor. Kurun 10 lira artması durumunda bu yük 2 trilyon lira, 30 lira artışta ise 6 trilyon liraya ulaşabileceğini ifade ediyor.
Verilerdeki olumlu tek nokta ise vade yapısında görülüyor. Toplamda büyük bir açık olmasına rağmen, reel sektörün kısa vadeli döviz pozisyonunda 4,6 milyar dolarlık bir fazlalık bulunuyor. Yükümlülüklerin sadece yüzde 37’sinin kısa vadeli olması, firmaların yakın dönemdeki borç ödemelerinde nakit varlıklarının yeterli olduğuna işaret etse de, uzun vadeli borç yükünün döviz dalgalanmalarına karşı savunmasız olduğunu ortaya koyuyor.